آموزش ChatGPT در ایران؛ شروع و اولین پرامپت‌ها
عکس: Colin · CC BY-SA 4.0

اگر تازه می‌خواهید با ChatGPT کار کنید، این آموزش ChatGPT در ایران از صفر شروع می‌کند: ساخت اکانت، شناختن صفحهٔ اصلی و نوشتن اولین پرامپت‌هایی که واقعاً جواب خوب می‌گیرند. هدف این است که بعد از نیم ساعت، ChatGPT برایتان یک ابزار کاری باشد، نه یک اسباب‌بازی.

پاسخ کوتاه

برای شروع کار با ChatGPT در ایران چهار قدم کافی است:

  1. با آی‌پی ثابت خارج از ایران وارد chatgpt.com شوید.
  2. با ایمیل خودتان اکانت رایگان بسازید.
  3. در تنظیمات، دستورالعمل شخصی (Custom instructions) را پر کنید.
  4. سؤال‌ها را دقیق، با زمینه و با قالب خروجی مشخص بپرسید.

نسخهٔ رایگان برای یادگیری کاملاً کافی است. پلن پولی را فقط وقتی بگیرید که به سقف ابزارها یا کیفیت مدل قوی‌تر نیاز پیدا کردید.

قدم اول: دسترسی و ساخت اکانت

ChatGPT از ایران به‌طور رسمی پشتیبانی نمی‌شود. برای همین باید با آی‌پی ثابت خارج از ایران وارد شوید. مهم‌تر از خود آی‌پی، ثابت بودن آن است. اگر هر بار از یک کشور تازه وارد شوید، سیستم امنیتی OpenAI به اکانت مشکوک می‌شود. نکات کامل این بخش را در جلوگیری از مسدود شدن اکانت هوش مصنوعی نوشته‌ایم.

برای ثبت‌نام، یک ایمیل که همیشه به آن دسترسی دارید کافی است؛ Gmail انتخاب رایج است. اکانت را حتماً به نام و ایمیل خودتان بسازید، نه با اکانت آماده‌ای که کس دیگری ساخته. مراحل ثبت‌نام قدم به قدم در خرید اکانت ChatGPT روی ایمیل شخصی آمده است.

نکته: اپ موبایل ChatGPT هم با همان اکانت کار می‌کند. تاریخچهٔ گفت‌وگوها بین وب و موبایل هم‌گام می‌شود.

قدم دوم: آشنایی با صفحهٔ ChatGPT

وقتی وارد شدید، صفحه چند بخش اصلی دارد:

  • کادر پیام در پایین صفحه: سؤال یا درخواست را اینجا می‌نویسید.
  • دکمهٔ + کنار کادر: برای آپلود فایل و عکس، و انتخاب ابزارهایی مثل ساخت تصویر یا جست‌وجوی وب.
  • نوار کناری: فهرست گفت‌وگوهای قبلی، جست‌وجو در آن‌ها و بخش پروژه‌ها.
  • دکمهٔ صدا: برای گفت‌وگوی صوتی، که برای تمرین مکالمهٔ زبان انگلیسی خیلی کاربردی است.
  • منوی پروفایل: تنظیمات، حافظه، دستورالعمل شخصی و وضعیت اشتراک.

یک عادت خوب از روز اول: برای هر موضوع جدید یک گفت‌وگوی تازه باز کنید. اگر همه‌چیز را در یک گفت‌وگوی طولانی بپرسید، مدل زمینه‌های بی‌ربط را قاطی می‌کند و پاسخ‌ها ضعیف‌تر می‌شوند.

قدم سوم: دستورالعمل شخصی و حافظه را تنظیم کنید

بیشتر مبتدی‌ها این بخش را جا می‌اندازند. در حالی که با پنج دقیقه تنظیم، کیفیت همهٔ پاسخ‌ها بهتر می‌شود.

Custom instructions جایی است که به ChatGPT می‌گویید شما کی هستید و پاسخ را چطور می‌خواهید. طبق راهنمای OpenAI، این تنظیم روی همهٔ گفت‌وگوهای جدید اعمال می‌شود تا وقتی که تغییرش بدهید. مثلاً بنویسید:

من دانشجوی کارشناسی حسابداری در ایران هستم. پاسخ‌ها را به فارسی ساده بده، مثال ایرانی بزن و اصطلاح انگلیسی را داخل پرانتز بیاور.

حافظه (Memory) جزئیاتی را که در گفت‌وگوها می‌گویید به خاطر می‌سپارد تا پاسخ‌های بعدی شخصی‌تر شوند. هر زمان بخواهید می‌توانید حافظه را ببینید، ویرایش یا پاک کنید. اطلاعات حساس مثل رمز، شمارهٔ کارت یا اطلاعات هویتی را هرگز وارد گفت‌وگو نکنید.

قدم چهارم: پرامپت خوب چه شکلی است

پرامپت یعنی همان متنی که به ChatGPT می‌دهید. راهنمای رسمی OpenAI دو اصل ساده دارد: دقیق و روشن بنویسید و پاسخ را مرحله به مرحله اصلاح کنید. در عمل، یک پرامپت خوب چهار جزء دارد:

جزءسؤالمثال
نقشChatGPT در چه نقشی جواب بدهد؟«مثل یک مشاور بازاریابی»
زمینهموقعیت شما چیست؟«یک فروشگاه کوچک لوازم‌التحریر در اصفهان دارم»
کاردقیقاً چه می‌خواهید؟«۱۰ ایدهٔ پست اینستاگرام برای بازگشایی مدارس»
قالبخروجی چه شکلی باشد؟«در جدول، با یک کپشن کوتاه برای هر ایده»

مقایسه کنید: «یه چیزی برای اینستاگرام بنویس» در برابر پرامپت کامل بالا. اولی جواب کلی و بی‌مصرف می‌دهد و دومی خروجی‌ای که مستقیم قابل استفاده است.

پنج پرامپت آماده برای شروع

  1. خلاصه‌سازی: «این متن را در ۵ نکتهٔ کوتاه خلاصه کن و در آخر بگو مهم‌ترین نتیجه چیست: [متن]»
  2. ایمیل کاری: «یک ایمیل رسمی و مؤدبانه به انگلیسی بنویس که جلسهٔ فردا را به هفتهٔ بعد منتقل کند. لحن دوستانه ولی حرفه‌ای باشد.»
  3. یادگیری: «مفهوم تورم را طوری توضیح بده که یک نوجوان ۱۵ ساله بفهمد. بعد ۳ سؤال بپرس تا ببینم یاد گرفته‌ام یا نه.»
  4. برنامه‌ریزی: «برای آمادگی کنکور ارشد در ۴ ماه، یک برنامهٔ هفتگی بده. روزی ۳ ساعت وقت دارم.»
  5. بازبینی: «این متن را از نظر غلط املایی و نگارشی بررسی کن و فقط موارد اشتباه را با پیشنهاد اصلاح فهرست کن.»

اگر جواب اول خوب نبود، گفت‌وگو را رها نکنید. بنویسید «کوتاه‌تر»، «رسمی‌تر» یا «با مثال واقعی‌تر». اصلاح مرحله‌ای بخش اصلی کار با ChatGPT است.

قدم پنجم: ابزارهای کاربردی که باید بشناسید

  • آپلود فایل: PDF، ورد یا اکسل را بدهید و بخواهید خلاصه کند، جدول بسازد یا خطا پیدا کند.
  • جست‌وجوی وب: برای اطلاعات به‌روز مثل اخبار یا مشخصات یک محصول.
  • ساخت تصویر: تصویر را با توضیح متنی بسازید یا عکسی را ویرایش کنید.
  • پروژه‌ها (Projects): فضایی که گفت‌وگوها، فایل‌ها و دستورالعمل‌های یک موضوع کنار هم می‌مانند. طبق صفحهٔ راهنمای OpenAI، پروژه‌ها برای کاربران رایگان و پولی در دسترس‌اند و دستورالعمل هر پروژه بر دستورالعمل کلی شما مقدم است. مثلاً یک پروژه برای پایان‌نامه و یک پروژه برای کار بسازید.

در نسخهٔ رایگان، ابزارهایی مثل فایل، تصویر و صدا سهمیهٔ محدود دارند. فرق دقیق رایگان و پولی را در ChatGPT رایگان یا پولی توضیح داده‌ایم.

اشتباه‌های رایج مبتدی‌ها

  • اعتماد کامل به پاسخ: ChatGPT گاهی با اطمینان اشتباه می‌کند. آمار، قانون، دارو و منبع علمی را همیشه چک کنید.
  • عوض کردن مداوم آی‌پی: بزرگ‌ترین دلیل مسدود شدن اکانت کاربران ایرانی.
  • دادن اطلاعات محرمانه: قرارداد شرکت، اطلاعات مشتری یا مدارک شخصی را بی‌احتیاط آپلود نکنید.
  • خرید اکانت اشتراکی برای شروع: چند نفر روی یک اکانت یعنی تاریخچه و حافظهٔ شما پیش دیگران است. فرق آن را در اکانت اختصاصی یا اشتراکی ببینید.

سوالات متداول

آیا استفاده از ChatGPT در ایران رایگان است؟

بله. ساخت اکانت و چت متنی رایگان است. فقط برای ابزارهای بیشتر، مدل قوی‌تر و حذف تبلیغ باید پلن پولی بگیرید.

آیا ChatGPT فارسی را خوب می‌فهمد؟

بله، فارسی را خوب می‌فهمد و می‌نویسد. برای متن‌های تخصصی بهتر است در دستورالعمل شخصی بخواهید اصطلاحات انگلیسی را هم داخل پرانتز بیاورد.

بدون شمارهٔ تلفن می‌شود ثبت‌نام کرد؟

شروع ثبت‌نام با ایمیل است، اما OpenAI ممکن است در بعضی موارد تأیید شماره هم بخواهد. اگر شماره خواسته شد، از شمارهٔ اجاره‌ای موقت استفاده نکنید، چون ممکن است بعداً دسترسی به اکانت را از دست بدهید.

از کجا بفهمم به پلن پولی نیاز دارم؟

اگر مرتب به سقف آپلود فایل یا ساخت تصویر می‌خورید، یا در کارهای سخت مثل برنامه‌نویسی و تحلیل، پاسخ‌ها دقت کافی ندارند، وقت پولی شدن است. مقایسهٔ پلن‌ها در ChatGPT Go، Plus یا Pro آمده است.

بهترین زبان برای نوشتن پرامپت فارسی است یا انگلیسی؟

برای کارهای روزمره فارسی کاملاً جواب می‌دهد. برای کدنویسی یا متن انگلیسی، پرامپت انگلیسی معمولاً نتیجهٔ دقیق‌تری دارد.

جمع‌بندی

شروع کار با ChatGPT سخت نیست: آی‌پی ثابت، اکانت روی ایمیل خودتان، چند دقیقه تنظیم دستورالعمل شخصی و تمرین پرامپت‌های دقیق. چند هفته با نسخهٔ رایگان کار کنید. اگر روزی دیدید محدودیت‌ها جلوی کارتان را می‌گیرد، می‌توانید Go یا Plus را با پرداخت ریالی و روی همان اکانت خودتان از صفحهٔ محصول ChatGPT هوش بازار فعال کنید. قیمت روز همهٔ سرویس‌ها در صفحهٔ قیمت‌ها است. اگر فعال‌سازی انجام نشود، وجه برمی‌گردد و پشتیبانی فارسی همراه شماست.

منابع